Geschiedenis van de wijkorganisatie

Geschiedenis van de wijkorganisatie

De Hertogenwijk is een kleurrijke wijk. Mensen van veel verschillende nationaliteiten en achtergronden leven er vredig samen. Als je er in de middag rondwandelt, ruik je exotische geuren en hoor je oosterse muziek. Met je ogen dicht, kun je je voorstellen dat je op vakantie bent. Maar als je vijftien jaar geleden je ogen open deed, schrok je van de verwaarloosde toestand.

Inwoners met een Nederlandse achtergrond en inwoners met een migratieachtergrond hadden voor een deel dezelfde problemen. Die hadden te maken met achterstallig onderhoud van flats en van de woonomgeving. Door het slechte onderhoud verpauperde de wijk, bewoners met een hoog inkomen trokken naar betere buurten. Winkeltjes rondom het Hertogenplein maakten plaats voor cafés. Het woongenot nam mede daardoor steeds verder af.

Hoe het begon
De gemeente Tiel begon in 1997 met wijkgericht werken, naar het voorbeeld van het Rotterdamse 'opzoomeren'. In Tiel werd dat 'opkrieken' genoemd. Bij opkrieken gaat het om achterstallig onderhoud: het verbeteren van de openbare ruimte met alles wat daar bij hoort. Hoewel de Hertogenwijk lange tijd verwaarloosd was, startte het opkrieken in de wijken Ridderweide en Westroijen.

In de kinderrijke Hertogenwijk was onder andere dringend behoefte aan speelvoorzieningen. Daarom nam in 1998 een groepje Turkse en Nederlandse wijkbewoners het initiatief voor een gesprek met wethouder Gradisen. Bij een tweede gesprek in 1999 vroegen zij de gemeente om hulp bij het oplossen van verschillende problemen. De belangrijkste hiervan waren de onveilige situatie bij de rotonde waar veel kinderen oversteken naar school, de overlast van de horeca, de parkeerproblemen, het zwerfvuil, de hondenpoep en het gebrek aan sportvoorzieningen en taallessen voor allochtone vrouwen.

Wijkcomité
Naar aanleiding van publicaties over het Tiels Stedelijk Ontwikkelingsbeleid (TSOB) kwamen in 2000 geruchten op gang over herstructurering van de wijk en de sloop van flats. Dit veroorzaakte veel onrust en de actieve, multiculturele groep wijkbewoners groeide. Er werd een wijkcomité gevormd om de bewoners te vertegenwoordigen. Doel was van de Hertogenwijk een schone, veilige en kleurrijke wijk te maken met een positieve uitstraling. Vijf werkgroepjes hielden zich bezig met jongeren en speelvoorzieningen, openbare orde en zwerfvuil, sociale activiteiten en taal, activiteiten voor de Turkse vrouwen en het Hertogenblad. Het wijkcomité kreeg in 2001 rechtspersoonlijkheid toen Stichting Hertogenwijk werd opgericht.

Speelvoorzieningen
Speeltuin aan de Lambert HendrikstraatDoordat de gemeente geld beschikbaar stelde, konden speelvoorzieningen worden aangelegd. Wijkbewoners speelden een actieve rol bij het maken van de plannen. De mening van de kinderen werd gevraagd met behulp van tekeningen die in de Adamshofschool werden opgehangen en waarover zij konden stemmen. In 2002 werden twee speeltuinen geopend: aan de Lambert Hendrikstraat en aan de Hertog Arnoldstraat.

Opkrieken van start
In datzelfde jaar werd een begin gemaakt met het opkrieken van de Hertogenwijk. De opkomst voor het eerste wijkgesprek was zo groot dat er voor veel belangstellenden geen zitplaats meer was. Onder leiding van burgemeester Van Tellingen spraken de wijkbewoners met allerlei instanties over het wonen en leven in de wijk. Er werden harde noten gekraakt, onder andere over de onduidelijkheid van de plannen op de lange termijn.

Stichting Hertogenwijk organiseerde samen met Buah Hati een wijkschouw, waarbij 125 knelpunten werden geïnventariseerd. Op basis van de behoeften die de wijkbewoners zelf aangaven, werden drie speerpunten bepaald: het vergroten van de veiligheid, terugdringen van de overlast van de horeca, en het creëren van een informatiecentrum. Voor elk speerpunt werd een werkgroep opgericht van wijkbewoners, medewerkers van de gemeente, van woningcorporatie SCW en van de politie.

WijkfeestDe werkgroepen hebben veel werk verricht en dankzij hun inzet werd in 2003 het Infocentrum geopend. De horeca werd gesaneerd door het sluiten van twee café's die overlast veroorzaakten, en er werd een groot aantal maatregelen uitgevoerd om de verkeersveiligheid te verbeteren en het aantal parkeerplaatsen te vergroten. Het opkrieken werd afgesloten met een groot wijkfeest over de hele lengte van de Hertog Karellaan.

Bewonersvisie
Het opkrieken ging om het verbeteren van de leefbaarheid op korte termijn. Van een andere orde waren de toekomstplannen voor de wijk. Een deel van de woningen van de SCW was verouderd en moest worden aangepast. Sommige woningtypes, zoals de seniorenwoningen, zullen gesloopt worden omdat ze niet meer voldoen aan de huidige wooneisen. De SCW ontwikkelde samen met de gemeente en de wijkbewoners een toekomstvisie. Stichting Hertogenwijk werkte hieraan actief mee. Alle wijkbewoners werd schriftelijk of mondeling gevraagd naar hun wensen voor de toekomst van de wijk. Aan de hand van deze wensen werd in 2004 de bewonersvisie opgesteld.

Bijeenkomst vrouwengroepSociaal beleid
Bij het opkrieken is veel geïnvesteerd in zaken als parkeerplaatsen en verkeersdrempels. Om ook aandacht te besteden aan de sociale kant van de wijk, stelde de gemeente in 2004 extra geld beschikbaar. De wijkbewoners kozen voor het herinrichten van het Hertogenplein, het creëren van ontmoetingsmogelijkheden voor een multiculturele vrouwengroep, en het organiseren van vier seizoensgerichte activiteiten in de speeltuin aan de dijk.

Uitbreiding van de speeltuin
De gemeente Tiel voerde in deze periode een project uit dat de 'Tielse methode' werd genoemd: de inwoners van Tiel konden zelf bepalen waaraan de opbrengst uit de Opening Speeltuin De Wielewaalverkoop van de aandelen van GGR-gas besteed moest worden. Een van de gekozen projecten was het uitbreiden van de speeltuin aan de dijk. Bij deze uitbreiding waren heel wat problemen te overwinnen. Er was aanvankelijk veel onzekerheid over de lokatie, omdat de gemeente de dijkstrook wilde vrijhouden voor woningbouw. En kort voor de geplande opening werd in de bodem asbest gevonden, dat eerst opgeruimd moest worden. In september 2006 kon burgemeester De Vreeze avontuurlijke speeltuin De WieleWaal eindelijk openen.

Wijkontwikkelingsplan
In 2007 ging eindelijk de voorbereiding van het wijkontwikkelingsplan van start. Een projectgroep van de gemeente en de SCW ontwikkelde voorstellen voor de toekomst van de Hertogenwijk. Speerpunten waren het verbeteren van het gebied rond het Hertogenplein en de Molukse buurt. Stichting Hertogenwijk was nauw betrokken bij het project 'Werk aan de winkel' voor de omgeving van het Hertogenplein. In het kader van dit project werd onder andere achterstallig onderhoud gepleegd aan de particuliere woningen en de SCW-flats rondom het plein, zijn de gevels van de winkels opgeknapt, is een activeringsproject voor allochtone vrouwen gestart ('Werelds Koken') en een buurtmoestuin aangelegd.